خلاصه کتاب مهارت معلمی

صبح که وارد کلاس می‌شوی، چندتا نگاه خسته و چندتا چهره بی‌حوصله به تو خیره شده. کتاب را باز می‌کنی، اما می‌بینی هیچکس گوش نمی‌دهد. بعضی‌شان با گوشی موبایل سرگرم‌اند، بعضی به بیرون خیره شده‌اند و یکی هم در ردیف آخر، سرش روی میز خوابیده. نه، مشکل از درس نیست. مشکل از روش است. بلدی چطور این چند ده نفر را با خودت همراه کنی؟ بلدی چطور از یک شاگرد بی‌حوصله، یک انسان مشتاق بسازی؟ بلدی چطور طوری تدریس کنی که تا سال‌ها بعد، شاگردانت نامت را با احترام به یاد بیاورند؟ این کتاب، نقشه راهت است.

«مهارت معلمی» حاصل تجربه و قلم حجت‌الاسلام محسن قرائتی است، همان کسی که سال‌ها پای تخته سیاه ایستاده و با هزاران نوجوان و جوان حرف زده و هزاران کلاس را از حالت خشک و یکنواخت خارج کرده است. این کتاب قرار نیست به تو بگوید «معلم خوب باش»، بلکه می‌گوید «چطور معلم خوب باشی». فرقش را می‌دانی، نه؟

کتاب از هشت بخش اصلی تشکیل شده: از ارزش و امتیاز کار معلمی تا صفات یک معلم موفق، از وظایف معلم تا پرهیزهایی که باید از آنها دوری کند، از مهارت‌ها و شیوه‌های تدریس تا محتوایی که باید ارائه دهد، و در نهایت شناخت مخاطب و نکات تکمیلی دیگر. شاید فکر کنی این کتاب فقط برای معلم‌های مدرسه است، اما نه. هر کسی که قرار است حرفی به کسی بزند، هر کسی که مسئولیت تربیت و آموزش دارد، حتی پدر و مادری که می‌خواهد فرزندش را درست تربیت کند، این کتاب به کارش می‌آید.

نکته جذاب کتاب این است که حرف‌هایش فقط نظری نیست. قرائتی از دل قرآن و روایات، ساده و روان، عملی و کاربردی، حرف می‌زند. به تو می‌گوید چطور با تمثیل و داستان، مفاهیم سخت را شیرین کنی. چطور با کوتاه‌گویی و متنوع‌گویی، شاگرد را خسته نکنی. چطور کلاس را دو طرفه کنی، چطور از پرسش و پاسخ بهره ببری، چطور الگو ارائه بدهی و چطور از هنر نمایش در تدریس کمک بگیری.

اما شاید مهم‌ترین بخش کتاب، جایی است که از «آفات علم» حرف می‌زند. از حسادت بین معلم‌ها، از عجب و غرور علمی، از دنیاگرایی، از مراء و جدال‌های بی‌نتیجه. می‌گوید یک معلم، قبل از اینکه بتواند دیگران را رشد دهد، باید خودش را رشد بدهد. قبل از اینکه به دیگران درس بدهد، باید به درس خودش عمل کند. عالم بی‌عمل، مثل درخت بی‌ثمر است؛ یا مثل چراغی که خودش می‌سوزد، ولی نورش به دیگران می‌رسد.

این کتاب برای امروز ما حیاتی است. در دنیایی که معلم‌ها از حقوق کم و بی‌احترامی شاگردها گلایه دارند و شاگردها از روش تدریس خشک و بی‌روح معلم‌ها، این کتاب می‌گوید: بایست، نفس عمیق بکش، روشت را عوض کن. شاید با یک گونی تر که جلوی کفش شاگردت می‌اندازی تا آفتاب نخورد، بتوانی کاری کنی که ماه‌ها حرف زدن نمی‌توانست.

در چه صورتی از این کتاب لذت می‌بری؟

• اگه معلمی یا قصد داری معلم بشوی، چه در مدرسه، چه در دانشگاه، چه در مسجد.
• اگه پدر یا مادری و می‌خواهی بدانی چطور با بچه‌هایت حرف بزنی که گوش کنند.
• اگه احساس می‌کنی روش تدریس یا حرف زدنت تأثیر ندارد و نمی‌دانی مشکل از کجاست.
• اگه خسته‌ای از کتاب‌های نظری و خشک و دنبال راهکار عملی برای بهتر شدن هستی.
• اگه دوست داری بدانی پیامبر و اهل بیت چطور شاگردهایشان را تربیت می‌کردند.