خلاصه کتاب خاتمیت از نظر قرآن و حدیث و عقل

 راستش را بخواهی، تا چند سال پیش خیلی‌ها فکر می‌کردند بحث «خاتمیت» فقط مال کلاس‌های درس طلبگی یا منبرهای مذهبی است. اما توی فضای مجازی این روزها، هر چند وقت یک بار موجی از شبهات راه می‌افتد که می‌گوید: «مگر قرآن نمی‌گوید اگر پیامبرانی بیایند؟»، «خاتم یعنی زینت، نه آخرین»، «پس چرا پیامبران تبلیغی نباید بیایند؟» و خلاصه اینکه ذهن آدم را درگیر می‌کند. راستش را بگویم، خود من هم وقتی اولین بار بعضی از این شبهات را شنیدم، یک لحظه فکر کردم: «ای بابا، مگر قرار است بعد از اسلام هم پیامبری بیاید؟» اما وقتی عمیق‌تر شدم، فهمیدم این سؤال‌ها ریشه در ندانستن زبان عربی یا نخواندن آیات قبل و بعد دارد. یا بدتر از آن، گاهی عمداً آدم را به شک می‌اندازند.

کتابی که پیش رو داری، دقیقاً برای همین لحظه‌ها نوشته شده. «خاتمیت از نظر قرآن و حدیث و عقل» نوشته آیت‌الله سبحانی، یکی از محکم‌ترین و در عین حال روان‌ترین کتاب‌هایی است که تا حالا درباره آخرین پیامبر خوانده‌ام. استاد سبحانی بدون اینکه خودش را درگیر کلمات سخت و پیچیده کند، با زبانی قابل فهم، سراغ پنج آیه از قرآن می‌رود و یکی یکی نشان می‌دهد چطور قرآن خودش ثابت می‌کند که محمد (ص) نه فقط یک پیامبر، که خاتم پیامبران است. بعد سراغ ده‌ها روایت از خود پیامبر و همه امامان معصوم می‌رود و نشان می‌دهد که این موضوع آنقدر روشن بوده که هیچ مسلمانی تا قبل از ظهور فرقه‌های انحرافی، حتی یک لحظه در آن شک نکرده است.

اما نکته‌ای که این کتاب را از یک رساله خشک علمی جدا می‌کند، این است که نویسنده فقط نمی‌گوید «چه شد که بعضی خاتمیت را انکار کردند». او قدم فراتر می‌گذارد و به سراغ سؤال‌هایی می‌رود که خیلی از ما آدم‌ها در اعماق وجودمان داریم. مثلاً می‌پرسد: «اگر نبوت فیض معنوی است، چرا باید به روی انسان‌ها بسته شود؟» یا «چطور می‌شود با قوانین ثابت، یک جامعه همیشه در حال تغییر را اداره کرد؟» و «رویدادهای نامتناهی زندگی را چطور می‌شود با قوانین محدود پاسخ داد؟» اینجا دیگر بحث فقط یک اعتقاد مذهبی نیست؛ بحث از جنس فلسفه زندگی و جامعه و معنویت هم می‌شود.

چیزی که برای من در این کتاب جذاب بود، این بود که نویسنده هرگز ساده از کنار این سؤال‌ها رد نمی‌شود. مثلاً برای سؤال «چرا اجتماع ناپایدار را با قوانین ثابت اداره کنیم؟» توضیح می‌دهد که اسلام دو دسته قانون دارد: قوانین ثابت ابدی که بر اساس فطرت انسان نوشته شده (مثل حرمت دروغ یا وجوب عدالت)، و مقررات متغیر که به حاکم اسلامی واگذار شده (مثل نوع اسلحه در جنگ یا نحوه رابطه با کشورهای دیگر). این یعنی دین هم ریشه دارد، هم شاخه‌هایش می‌تواند تکان بخورد و خودش را با زمان وفق بدهد.

اگر از آن دسته آدم‌هایی هستی که گاهی شب‌ها به این فکر می‌کنی «مگر می‌شود یک دین ۱۴۰۰ ساله هنوز هم به کار بیاید؟» این کتاب را باز کن. یا اگر در فضای مجازی با شبهاتی مواجه شده‌ای که توی ذوقت زده، این کتاب یک پاسخ محکم و مستند اما صمیمی به خیلی از آن شبهات است. حتی اگر فقط کنجکاوی داری بدانی چطور قرآن و حدیث و عقل کنار هم می‌نشینند تا یک حقیقت را روشن کنند، باز هم این کتاب از آن کارهایی است که پشیمان نمی‌شوی. 

در چه صورتی از این کتاب لذت می‌بری؟

• اگه تا حالا از خودت پرسیده‌ای «چطور ممکن است بعد از پیامبر اسلام، دیگر هیچ پیامبری نیاید؟».
• اگه می‌خواهی پاسخ شبهات خاتمیت را با مستندات قرآنی و حدیثی دستت باشد.
• اگه سؤال‌های فلسفی‌ات را به راحتی کنار نمی‌گذاری و دنبال جواب منطقی می‌گردی.
• اگه می‌خواهی بفهمی چرا اسلام برای همه زمان‌ها کافی است.
• اگه دنبال کتابی هستی که هم به باورت قوت بدهد، هم حرفِ حساب برای گفتن داشته باشد.