درباره کتاب
چند بار شده وسط یک بحث خودمانی یا در فضای مجازی، با کسی روبرو شدهاید که با چند تا اصطلاح قلمبهسلمبه مثل «ماتریالیسم دیالکتیک» یا «اگنوستیسیسم»، حسابی شما را ساکت کرده باشد؟ همان لحظهای که انگار با گفتن همین یک کلمه خارجی، همه چیز تمام میشود و حق با اوست. یا گاهی کتابی به دستتان میدهند پر از الفاظی که آخرش «ایسم» دارد؛ طوری که حس میکنید اگر معنای آنها را هم ندانید، یک آدم عقبافتاده و بیسواد هستید.
راستش را بخواهید، خیلی از این اصطلاحات آنقدرها هم که نشان میدهند پیچیده نیستند. گاهی پشت همین کلمات غریب و سخت، سادهترین و بیپایهترین حرفها پنهان شده است. کتاب «فيلسوف نماها» دقیقاً برای همین لحظهها نوشته شده. برای وقتی که حسی دارید کلاهی از تار مو به سرتان رفته، اما نمیتوانید دقیقاً بفهمید کجای ماجرا و چه وقت این اتفاق افتاده است.
این کتاب، حاصل سالها مطالعات عمیق علامه ناصر مکارم شیرازی در جوانی و در اوج جریانهای چپگرایانه دهه ۳۰ شمسی است. او با زبانی ساده و بیپیرایه و بیآنکه خودش را به پیچیدگی بزند، وارد جرگه نقد کمونیسم و مبانی فلسفی آن شده است. اما خیال نکنید کتابی خشک و تئوریک در دست دارید. جذابیت بزرگ کتاب در این است که مباحث سنگین فلسفی و کلامی را در قالب یک داستان بلند و شیرین روایت میکند: ماجرای «محمود»، یک جوان روشنفکر و بااطلاع که با حزب توده درگیر میشود و جانش در خطر میافتد.
کتاب «فيلسوف نماها» قرار است به سراغ چند پرسش اساسی و داغ برود: آیا واقعاً دین همان «افیون تودهها» است که مارکس میگفت؟ آیا مذهب فقط یک ساخته دستِ وضع اقتصادیِ جامعه است؟ و این سؤال بزرگ که با پیشرفت علم و تکنولوژی، آیا دیگر جایی برای خدا در زندگی بشر باقی میماند یا نه؟ نویسنده با زبانی صمیمی اما در عین حال عمیق و مستدل، قدم به قدم نشان میدهد که فلسفه ماتریالیسم، بیشتر از آنکه بر پایه علم و منطق باشد، یک مبارزه تمامعیار سیاسی و حزبی برای ریشهکن کردن دین است.
نکته جالب و تاملبرانگیز این است که خود کمونیستها هم از برخورد مستقیم و خشن با دین واهمه داشتند، اما از راههای فرهنگی و تبلیغاتی میخواستند اعتقادات دینی را از ریشه دربیاورند. مهمتر از همه، کتاب به زیبایی به این نتیجه میرسد که ماتریالیسم با قانون خودش، خودش را نفی میکند: اگر همه چیز، حتی خود فلسفه ماتریالیسم، زاییده محیط مادی است، پس دیگر این فلسفه نمیتواند یک حقیقت مطلق و همیشگی باشد.
در چه صورتی از این کتاب لذت میبری؟
• اگر از الفاظ قلمبهسلمبه خسته شدهاید.
• اگر میخواهید در بحثهای فلسفی کم نیاورید.
• اگر دوست دارید پشت پرده کمونیسم را ببینید.
• اگر حس میکنید جای کار علیه دین میلنگد.
• اگر فلسفه سخت را در قالب داستان دوست دارید.
اگر میخواهید موجود شود، درخواست خود را ثبت کنید.
هنوز نظری ثبت نشده — اولین نفر باش!