خلاصه کتاب انسان 250 ساله

چرا امام حسن علیه السلام با معاویه صلح کرد؟ چرا امام حسین علیه السلام قیام کرد؟ چرا امام سجاد علیه السلام در گوشه محراب اشک می‌ریخت و دعا می‌خواند؟ راستش اگر این رویدادها را جدا از هم نگاه کنیم، زندگی ائمه پر از تناقض به نظر می‌رسد. یک جا صلح، یک جا جنگ، یک جا سکوت، یک جا فریاد، یک جا شمشیر، یک جا اشک. اما کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» می‌گوید این تناقض فقط در ظاهر است. اگر زندگی ائمه را یک انسان ۲۵۰ ساله فرض کنید که از سال ۱۱ هجری تا سال ۲۶۰ هجری با یک هدف و با تاکتیک‌های مختلف حرکت می‌کرده، همه چیز سر جای خودش قرار می‌گیرد.

این کتاب را مقام معظم رهبری نفرموده‌اند. نه، ایشان این مطالب را در سال‌های مختلف و در مناسبت‌های گوناگون بیان کرده‌اند و مرکز صهبا آنها را گردآوری و تنظیم کرده است. اما راستش را بخواهی، با خواندن کتاب حس می‌کنی یک نفر دارد از ته دل حرف می‌زند؛ کسی که سال‌ها با این مفاهیم زندگی کرده و حالا می‌خواهد یک دید تازه به ما بدهد. ایده اصلی کتاب این است: ائمه علیهم السلام یک واحدند، یک شخصیتند. هدف و جهت آنها یکی است. ما نباید زندگی هر امام را جداگانه تحلیل کنیم تا در دام این اشتباه خطرناک نیفتیم که سیره این بزرگواران به خاطر اختلاف ظاهری با هم متعارض و مخالفند.

نویسنده (یا بهتر بگوییم گردآورنده) این کتاب، زندگی ائمه را به چهار دوره تقسیم کرده. دوره اول، دوره سکوت و همکاری امیرالمؤمنین در بیست و پنج سال پس از رحلت پیامبر. دوره دوم، دوره به قدرت رسیدن امام (چهار سال و نه ماه خلافت امیرالمؤمنین و چند ماه خلافت امام حسن). دوره سوم، شروع کار نیمه‌مخفی شیعه (بیست سال میان صلح امام حسن و حادثه شهادت امام حسین). دوره چهارم، تعقیب و ادامه مبارزه پنهانی تشکیلاتی در برنامه‌ای درازمدت.

کتاب از زندگی پیامبر شروع می‌کند و نشان می‌دهد که ایشان برای ایجاد یک نظام نمونه و الگو به مدینه آمد. هفت شاخص برای آن نظام تعریف کرد: ایمان و معنویت، قسط و عدل، علم و معرفت، صفا و اخوت، صلاح اخلاقی، اقتدار و عزت، و حرکت و پیشرفت دائمی. بعد نشان می‌دهد که پس از پیامبر، چگونه این نظام به تدریج از مسیر اصلی خارج شد و ائمه یکی پس از دیگری برای بازگرداندن آن مجاهدت کردند.

نکته‌ای که این کتاب را از هزاران کتاب دیگر درباره ائمه متمایز می‌کند، تأکید بر «مبارزه سیاسی حاد» ائمه است. خیلی از ما فکر می‌کنیم امام سجاد فقط عبادت می‌کرد و دعا می‌خواند. اما کتاب نشان می‌دهد که ایشان سه کار اصلی داشت: تدوین اندیشه اسلامی، اثبات حقانیت اهل بیت، و ایجاد تشکیلات منسجم برای پیروان آل محمد. یا فکر می‌کنیم امام صادق فقط یک معلم بزرگ بود. اما کتاب افشا می‌کند که ایشان یک تشکیلات عظیم سیاسی در سراسر عالم اسلام به وجود آورده بود.

بخش پایانی کتاب به مهدویت و ظهور اختصاص دارد. اینجا مقام معظم رهبری مفهوم «انتظار» را به زیبایی تفسیر می‌کنند. انتظار بی‌عملی نیست. انتظار یعنی حرکت، یعنی آماده‌سازی، یعنی امید به گشایش هر بن‌بستی.

در چه صورتی از این کتاب لذت می‌بری؟

• اگه از روایت‌های تکراری و جزیره‌ای زندگی ائمه خسته شده‌ای.
• اگه می‌خوای بدانی چرا امام حسن صلح کرد و امام حسین قیام.
• اگه به دنبال یک نگاه کلان و راهبردی به زندگی ائمه هستی.
• اگه می‌خوای بدانی امام سجاد و امام باقر چه تشکیلاتی به راه انداختند.
• اگه دوست داری مفهوم «انتظار فرج» را از زبان یک رهبر انقلابی بشنوی.