بسم الله الرحمن الرحیم
زندگی ائمه را زندگی یک انسان ۲۵۰ ساله به حساب بیاورید. تمام کارهای ائمه در طول این ۲۵۰ سال، کار یک انسان با یک هدف است.
بعثت پیامبر اکرم برای اتمام مکارم اخلاق بود. ایشان پیش از بعثت، در چهل سالگی به اوج کمال رسید و دلش نورانیترین دلها شد. آنگاه درهای آسمان به روی او گشوده شد و جبرئیل بر او نازل شد. از اولین لحظه بعثت، جهاد همهجانبهای را در فضای ظلمانی آن روز آغاز کرد. سیزده سال در مکه، با دست توانای پیامبر، اولین سلولهای پیکره امت اسلامی بنا شد. در فضایی که همه ارزشها، ارزشهای جاهلی بود، این نهالهای سرسبز از لای صخرهها روییدند و ریشه دوانیدند.
پیامبر در مدینه، شالوده نظام اسلامی را ریخت. ایشان هفت شاخص اساسی برای این نظام قرار داد: ایمان و معنویت، قسط و عدل، علم و معرفت، صفا و اخوت، صلاح اخلاقی و رفتاری، اقتدار و عزت، کار و حرکت و پیشرفت دائمی. هیچ توقفی در نظام نبوی وجود ندارد. پیامبر یک لحظه را هدر نداد. بیداری او، خواب او، مسجد او، خانه او، میدان جنگ او، همه درس بود.
هجرت پیامبر به مدینه، دلها را بیدار کرد. ایشان از لحظه ورود، موضع اجتماعی خود را مشخص کرد. شترش در فقیرنشینترین محله مدینه زانو زد؛ خانه ابیایوب انصاری. پیامبر با این کار نشان داد وابسته به پول و حیثیت قبیلهای نیست. سپس زمین مسجد را از دو کودک یتیم خرید و خود با بیل به دست، شروع به کندن پی مسجد کرد. او نشان داد که هیچ حق اختصاصی برای خود قائل نیست. بعد، تدبیر و سیاست اداره آن نظام را طراحی کرد. قدم به قدم، مدبرانه و هوشیارانه پیش رفت.
پیامبر در مدینه با پنج دسته دشمن مواجه بود. قبایل نیمهوحشی اطراف مدینه، اشراف مکه، یهودیان مدینه، منافقان داخلی، و خطرناکترین آنها، دشمن درون یعنی نفس انسان. ایشان با هرکدام متناسب با شرایطشان برخورد کرد. با قبایل شریر، با لشکرکشی برخورد کرد. با مکه، ابتدا در بدر رویاروی شد و سپس با صلح حدیبیه، فتح مبینی را رقم زد. با یهودیان خیانتکار، هرکدام را بر اساس میزان خیانتشان مجازات کرد؛ بنیقینقاع را تبعید، بنینضیر را بیرون راند، و با بنیقریظه که در جنگ خندق با دشمن همپیمان شدند، به شدت برخورد کرد. با منافقان سازمانیافته، مانند ماجرای مسجد ضرار، قاطعانه برخورد کرد، اما با منافقان فردی مدارا کرد.
از مهمترین اقدامات پیامبر، ایجاد اخوت میان مهاجر و انصار بود. اشرافیگری و تعصبات قبیلهای را زیر پا گذاشت. بلال حبشی را به عنوان مؤذن انتخاب کرد؛ نه زیبایی، نه صوت و نه شرف خانوادگی مطرح بود، فقط اسلام و ایمان و مجاهدت در راه خدا. این برادری چنان انصار را به ایثار واداشت که نصف خانه و اموال خود را به برادران مهاجر بخشیدند.
حادثه غدیر خم، حادثهای تعیینکننده در تاریخ اسلام است. پیامبر در آخرین حج خود، در جمع انبوه مسلمانان، دست علی را بلند کرد و فرمود: هر کس من مولای او هستم، این علی مولای اوست. این حادثه از دو بعد قابل نگاه است: بعد اختصاصی شیعه که نصب خلافت بلافصل امیرالمؤمنین است، و بعد مشترک که معرفی عترت به عنوان نمونه کامل انسان اسلامی و مرجع پس از قرآن برای جلوگیری از تحریف است.
امامت در فرهنگ تشیع، پیشوایی در سه جهت است: رهبری سیاسی، آموزش دینی و تهذیب روحی. امام هم رئیس دولت است و هم ایدئولوگ. در روایت از امام رضا آمده: امامت، زمام دین و نظام مسلمانان و صلاح دنیا و عزت مؤمنان است. ائمه علیهم السلام از نخستین روز پس از رحلت پیامبر تا سال ۲۶۰ هجری، در صدد بودند حکومت الهی را در جامعه اسلامی به وجود بیاورند. تمام نزاع آنان با دستگاههای ظلم و جور بر سر داعیه حکومت است. اگر داعیه قدرت سیاسی نداشتند، هرگز به این شدت مورد تعرض قرار نمیگرفتند. ائمه روی کلمه امامت و مسئله امامت حساسیت بالایی داشتند، چون امامت یعنی حاکمیت و ولایت مطلقه بر مسلمین و قدرت سیاسی.