خلاصه کتاب بسوی خدا میرویم با حج

حتماً برای تو هم پیش آمده که برنامه سفر می‌ریزی، کیف و چمدان را می‌بندی، کلی هزینه می‌کنی و کلی خسته می‌شوی. اما وقتی برمی‌گردی، هیچ چیز عوض نشده. تازه یک خستگی اضافه هم نصیبت شده. چرا؟ چون سفر فقط جابه‌جایی جسم نیست.

سفر یعنی تغییر. این کتاب به تو یاد می‌دهد که چطور مسافرت کنی تا برگردی و دیگر آن آدم سابق نباشی.

«بسوی خدا می‌رویم با حج» یک سفرنامه است، اما نه از آن سفرنامه‌های معمولی که بگویند فلان جا چه قشنگی‌هایی دارد. این کتاب، روایت سفری است به عمق معنا. نویسنده، آیت‌الله سید محمود طالقانی، یکی از روشن‌فکرترین و مبارزترین روحانیون معاصر ایران، در سال ۱۳۳۱ تصمیم می‌گیرد به حج برود. اما او فقط برای انجام مناسک نمی‌رود. با چشمی باز، با دلی نگران و با فکری روشن، قدم در این راه می‌گذارد و هر آنچه می‌بیند را برای ما روایت می‌کند.

کتاب با تفسیری عمیق از آیات حج در قرآن شروع می‌شود. طالقانی با زبانی ساده اما دقیق، نشان می‌دهد که کعبه فقط یک ساختمان سنگی نیست. کعبه «نخستین خانه» است؛ خانه‌ای که برخلاف همه کاخ‌ها و بناهای دنیا، نه برای سود فرد یا جمع خاص، که برای همه مردم و به نام خدا ساخته شده. اینجا قرار است آدمی از خودپرستی بیرون بیاید و خدا را محور زندگی کند.

سپس کتاب به سراغ ابراهیم خلیل می‌رود. ابراهیمی که برای ساختن خانه توحید، شهرهای بزرگ تمدن مثل بابل و مصر و شام را رها می‌کند و به دل بیابان خشک و سنگلاخ مکه می‌زند. چرا؟ چون خانه خدا باید از هر آلودگی پاک باشد. از اوهام، از سیاست‌های قدرت‌ها، از شهوات و منفعت‌طلبی. طالقانی این انتخاب را درسی بزرگ برای ما می‌داند: حقیقت و معنویت را نباید در کاخ‌ها و مراکز قدرت جست، گاهی در ساده‌ترین جاها پنهان است.

اما آنچه این کتاب را از سایر سفرنامه‌های حج متفاوت می‌کند، نگاه سیاسی و اجتماعی طالقانی است. او از وضع اسفناک مسلمانان در سرحدات عراق و شام می‌گوید، از اختلافات ساختگی دولت‌ها، از باج‌هایی که از زائران می‌گیرند، از بی‌تفاوتی سفارت‌ها و از ناامیدی حجاجی که با هزار امید راهی این سفر شده‌اند. او به وضوح نشان می‌دهد که دشمنان اسلام چگونه با ایجاد مرزهای ساختگی و تفرقه میان مسلمانان، آنها را از هم جدا کرده‌اند.

در میانه کتاب، طالقانی از اعمال حج می‌گوید: احرام، طواف، سعی، عرفات، مشعر، منا. اما نه فقط به عنوان یک راهنما. او به راز این اعمال پی می‌برد. احرام را به درآوردن لباس امتیازات تعبیر می‌کند. طواف را تغییر محور زندگی از خود به خدا. سعی را درهم شکستن خودبینی‌ها. عرفات را جایگاهی که انسان از خود بیرون می‌آید و به خدا می‌رسد.

کتاب با بازگشت به ایران تمام می‌شود، اما سفر در ذهن خواننده تمام نمی‌شود. طالقانی به ما یادآوری می‌کند که حج فقط یک واجب سالانه نیست. حج الگویی است برای زندگی. الگویی برای رهایی از اسارت عادت‌ها، برای شناخت حقوق دیگران، برای رسیدن به آزادی حقیقی.

در چه صورتی از این کتاب لذت می‌بری؟

• اگه حج رفته‌ای و می‌خواهی بفهمی آنجا چه بر سرت آمد.
• اگه حج نرفته‌ای و می‌خواهی بدانی چطور باید برای این سفر آماده شد.
• اگه از سفرنامه‌های معمولی خسته شده‌ای و به دنبال یک روایت عمیق و متفاوت هستی.
• اگه می‌خواهی بدانی یک روحانی روشنفکر و مبارز، اسلام و سیاست را چطور با هم می‌بیند.
• اگه به دنبال معنایی برای زندگی روزمره‌ات می‌گردی، نه فقط یک مناسک خشک.