بسم الله الرحمن الرحیم
چرا نام حضرت علی در قرآن نیامده؟
یکی از سؤالهایی که این روزها خیلی از جوانان میپرسند، این است که چرا نام حضرت علی در قرآن دیده نمیشود. این سؤال نشان میدهد که نسل جدید آنطور که باید با قرآن و معارف آن آشنا نیست. اگر کمی دقت کنیم، میفهمیم که دهها آیه از قرآن کریم درباره حضرت علی نازل شده و هرکسی میتواند با مطالعه تفاسیر معتبر، آنها را پیدا کند.
اصلاً یکی از شیوههای قرآن این است که به جای گفتن اسم افراد، ویژگیهای آنها را ذکر میکند. چرا؟ برای اینکه دیگران بتوانند از آن ویژگیها الگو بگیرند. مثلاً نام حضرت خضر در قرآن نیامده، یا اسم آن مرد باایمانی که در خانواده فرعون بود و ایمانش را پنهان میکرد، در قرآن نیست. اما همه میدانند که این افراد چه کسانی بودند و چه ویژگیهایی داشتند.
از میان همه آیاتی که درباره حضرت علی نازل شده، دو آیه مستقیماً به ماجرای غدیر خم و نصب ایشان به امامت مربوط میشود. یکی آیه ۶۷ سوره مائده است که به «آیه تبلیغ» معروف شده، و دیگری آیه ۳ سوره مائده است که به «آیه اکمال دین» شهرت دارد. سوره مائده، به اعتقاد بیشتر مفسران، در اواخر عمر پیامبر نازل شده. این خیلی مهم است. یعنی وقتی خدا میخواهد درباره جانشینی پیامبر حرف بزند، این حرف را در واپسین روزهای رسالت میزند. نشان میدهد که این موضوع، یکی از آخرین و حساسترین پیامهایی بوده که باید به مردم میرسید.
غیر از این دو آیه، روایتهای بسیار زیادی از یاران پیامبر درباره واقعه غدیر به دست ما رسیده. مرحوم علامه امینی، آن عالم بزرگ، نام ۱۱۰ نفر از یاران پیامبر را در کتاب یازده جلدی «الغدیر» جمعآوری کرده که خودشان این واقعه را دیده و برای دیگران نقل کردهاند. علاوه بر اینها، نام دانشمندان، مورخان و شاعران بسیاری از میان شیعه و سنی هم در این کتاب آمده که در طول ۱۴ قرن گذشته درباره غدیر تحقیق و شعر سروده و بحث کردهاند.
برای اینکه خوب بفهمیم این دو آیه درباره چه چیزی صحبت میکنند، اول باید بدانیم در آخرین سفر حج پیامبر چه گذشت. پیامبر در چهل سالگی به پیامبری رسید. سه سال اول را مخفیانه تبلیغ کرد، بعد ده سال را آشکارا. اما فشار کفار آنقدر زیاد بود که مجبور شد از مکه به مدینه هجرت کند. شش سال در مدینه ماند تا بالاخره خواست به مکه برود و عمره به جا آورد، اما کفار مکه جلویش را گرفتند. نزدیک بود جنگی در بگیرد که صلح حدیبیه برقرار شد. دو سال بعد، پیامبر و مسلمانان مکه را فتح کردند و خانه خدا را زیارت کردند و دوباره به مدینه برگشتند. دو سال دیگر گذشت. در سن شصت و سه سالگی، پیامبر اعلام کرد که میخواهد برای حج به مکه برود. هرکس دوست دارد بیاید. جمعیت انبوهی از مدینه و شهرهای دیگر به مکه آمدند. این سفر، آخرین حج پیامبر بود.