بسم الله الرحمن الرحیم
اراده عالمانه و حکیمانه و عادلانه حضرت حق، در نظام متقن هستی و پهن دشت میدان خلقت و آفرینش، از هر چیزی جفت آفرید.
قرآن مجید در آیه ۴۹ سوره مبارکه ذاریات از این واقعیت خبر داده که نسبت به تمام موجودات هستی، اعم از جماد و نبات و حیوان و انسان فراگیر است. این خبر عظیم و گفتار علمی، با توجه به اینکه مربوط به قرنها قبل از رنسانس علمی است و در شهری چون مکه و مدینه که خط نویسنده و خوانندهای و کتاب و مدرسهای در آن نبود، از معجزات قرآن مجید و دلیلی محکم بر اصالت این کتاب است. عنایت و رحمت او در ذات زوجها و جفتها، کشش و جاذبه و رابطه عاشقانه و میل به یکدیگر برقرار نموده، تا این جاذبه و کشش تحت نظامی خاص و شرایطی معین، چه در نظام تکوين چه در عرصهگاه تشریع، منتهی به ازدواج و جفتگیری و توالد و تناسل شود.
رابطه توالد و تناسل در عالم جمادات، به صورت میل ترکیب عنصری با عنصر دیگر و در نتیجه پدید آمدن عنصر سوم است، مانند ترکیب اکسیژن و هیدروژن که دو عنصر سوزان و سوزنده است و نتیجه ترکیب و ازدواج این دو گاز، آب سرد و خنک و مایه حیات و نشاط میشود. همین رابطه بین دو عنصر و میل به یکدیگر باعث تکثیر نسل و تداوم نوع و برپا بودن نظام عالی خلقت است. چه قدرت شگرف و چه اراده عظیمی است که بین دو عنصر سوزان و سوزنده آنچنان الفت و رابطه برقرار میکند که از ازدواج آن دو عنصر، آب سرد و چشمهسار با صفا و رودهای خروشان و دریاهای عظيم به وجود میآید. چه نیروی شگفتانگیزی است که با ترکیب عناصر در دل خاک سیاه و تیره، الماس به وجود میآورد. چه اراده قاهری است که از ترکیب چند ماده در تاریکی معادن، عقيق سرخ و از عمق خاک نیشابور، فيروزه آسمانرنگ پدید میآورد. چه رحمت و لطفی است که با ترکیب سنگ و خاک و ساير مواد، مولودی با منفعت چون طلا و نقره و مس و آهن تحويل خانه هستی میدهد.
میزان میل و کشش و جذب و انجذاب بین عناصر، بر اساس نظمی معین و قوانینی خاص و مقرراتی عادلانه است. این میل و کشش از افراط و تفریط به دور است و هرگز این رابطه و محبت به سردی نمیگراید و قهر و دعوا و اختلاف در این عرصه معنا و مفهومی ندارد. عناصر در جهان جمادات هر کدام دارای حجم و وزن معين، فاصله به اندازه، و رشد و گردشی متناسب با وضع خود هستند. خورشید را نشاید که به ماه برسد و نه شب را که بر روز سبقت گيرد. در وزن و حجم و طول و عرض و عمق و فاصله عناصر عالم بالا، غير از علم و عدل و حکمت بینهایت که بر اساس اراده حضرت حق در وجود تمام موجودات در تجلی است، چيزی مشاهده نمیشود.
نظام همزیستی در گیاهان نیز به گونهای است که هر بینندهای را در دریایی از تعجب و حیرت غرق میکند. در میان گلها میلها و پرچمهای ظریفی در وسط آن دیده میشود که آنها را نافه مینامند. در بالای این میلها برآمدگی کوچک و زردرنگی است که آن را بساک میگویند. در میان بساک، کیسه بسیار کوچکی است که چهار حفره دارد و در میان آنها دانههای گرده قرار گرفته است. دانههای گرده، دانههای بسیار ریز میکروسکوپی هستند که در عمل شباهت تامی با نطفه حیوانات دارند. پس از برقراری عمل لقاح بین آن و قسمتهای ماده، تخم گل درست میشود. حشرات گوناگون این وظیفه حیاتی را انجام میدهند، یعنی در اثر رنگ و بوی مطبوع و ماده قندی مخصوصی که در بن گلها جا دارد به طرف آنها حرکت کرده و روی آنها نشسته و دانههای گرده را با پای پشمآلود خود از این نقطه به آن نقطه حمل میکنند.
نظام ازدواج و توالد و تناسل در حیوانات نیز از شگفتیهای غیرقابل توصیف است. اراده و شعور و توجه حیوانات به این مسئله حیاتی و نظم و انضباطی که در امر ازدواج و همزیستی بین آنان است، هر دقتکنندهای را در دریایی از تعجب شناور میکند. تعاونی که بین ماده و نر جهت لانهسازی و حفظ اسرار و انتخاب وقت و زمان و از همه مهمتر عمل لقاح و توجه به وضع جوجه و تعليم امور لازمه به فرزند وجود دارد، از عجایب مسئله هستی است. هیچ حیوانی به غیر جنس مخالف خود که نرينهای از نوع خود اوست ميل نمیکند. حیوان نر شهوت خود را آلوده به ناپاکی و خلافکاری نمینمايد و از راه مستقیم الهی منحرف نمیشود. در زمينه غریزه جنسی برای حیوانات آلودگی و انحراف نیست. نطفه حیوان نر برای ماده مربوط به خود اوست و در اين مسير توجهی به غير ندارد. در آنها چشمچرانی و تجاوز به مادهای که در زوجيت نر دیگر است وجود ندارد.