بسم الله الرحمن الرحیم
روزه برای این واجب شده است که به تقوا برسید؛ تقوا سپری است که انسان را در دنیا و آخرت حفظ می‌کند.

خداوند در آیه روزه، پس از دستور به وجوب روزه، فرموده است: «باشد که پرهیزکار شوید.» این نشان می‌دهد که هدف اصلی از روزه، رسیدن به تقواست. تقوا یعنی سپری در برابر گناه. همان طور که انسان در جنگ از سپر استفاده می‌کند تا از ضربه دشمن در امان بماند، تقوا هم انسان را از عذاب الهی و از آلوده شدن به گناه حفظ می‌کند.

تقوا فقط به این معنا نیست که انسان از گناهان بزرگ دوری کند. تقوا یعنی در تمام شئون زندگی -در عبادت، در معامله، در سیاست، در روابط اجتماعی- مراقب باشی که از دستور خدا خارج نشوی. انسان متقی کسی است که هم نمازش را درست می‌خواند، هم در کسب و کارش دروغ نمی‌گوید، هم به حقوق دیگران تجاوز نمی‌کند، هم در برابر ظلم سکوت نمی‌کند.

روزه تمرین تقواست. کسی که یک ماه کامل توانسته باشد از حلال‌ها -نه فقط حرام‌ها- چشم بپوشد. از غذا و آبی که حلال است ولی خوردن آن در روز روزه حرام شده، خودداری کند، حتماً می‌تواند بعد از رمضان هم از حرام‌های واقعی دوری کند. روزه به انسان قدرت «نه گفتن» می‌دهد. نیروی اراده را تقویت می‌کند و انسان را در برابر خواسته‌های نفسانی مقاوم می‌سازد.

یکی از زیباترین نکات درباره اسلام، آسان بودن احکام آن است. خداوند صریحاً فرموده: «خدا برای شما آسانی می‌خواهد و برای شما دشواری نمی‌خواهد.» اسلام دین سختی و ریاضت‌کشی نیست. بر خلاف برخی ادیان که رهبانیت و گوشه‌گیری را ترویج می‌کنند، پیامبر اسلام فرمود: «من مبعوث نشدم به رهبانیت سخت، بلکه مبعوث شدم به آیینی آسان و پاک.»

اگر روزه بر بعضی افراد سخت است، خداوند برای آن‌ها راه آسانی قرار داده است. بیمار و مسافر می‌توانند روزه را قضا کنند. کسانی که توان روزه گرفتن ندارند، می‌توانند کفاره بدهند. پیران سالخورده و زنان باردار و شیرده حکم خاص خود را دارند. این نشان می‌دهد که خداوند واقعاً آسان‌گیر است و نمی‌خواهد بندگانش به زحمت بیفتند.

اما این آسانی به این معنا نیست که انسان هر کاری دلش خواست بکند. برخی از تکالیف -مانند جهاد، کمک به فقرا، ترک گناهان- ممکن است در ظاهر سخت به نظر برسند، اما وقتی انسان مصلحت بزرگ‌تری پشت سر آنها ببیند، تحمل آن سختی‌ها برایش آسان می‌شود. همان طور که بیمار برای سلامتی خود، تلخی دارو را می‌پذیرد، مؤمن هم برای رسیدن به سعادت دنیا و آخرت، از برخی لذت‌های زودگذر می‌گذرد.

متأسفانه امروز بسیاری از مسلمانان حقیقت تقوا را فراموش کرده‌اند. آن‌ها گمان می‌کنند مسلمانی فقط به این است که نماز بخوانند و روزه بگیرند و حج بروند، اما در بقیه کارهایشان -در تجارت، در سیاست، در روابط اجتماعی- هیچ فرقی با غیر مسلمانان ندارند. این اشتباه بزرگی است. اسلام آیینی است که تمام زندگی انسان را در بر می‌گیرد. نمی‌شود در مسجد مسلمان بود و در بازار کافر.

گذشته‌گان ما وقتی شهادتین را بر زبان می‌آوردند، واقعاً متعهد به لوازم آن می‌شدند. به محض اینکه آیه حرمت شراب نازل می‌شد، خم‌های شراب را روی زمین می‌ریختند. وقتی آیه حجاب می‌آمد، حتی یک زن مسلمان بی‌حجاب نمی‌ماند. اما امروز گویا ما شهادتین را برای عمل نمی‌گوییم؛ بلکه فقط عادتی شده بر زبانمان. جامعه اسلامی باید به جایی برسد که اسلام در همه ابعادش، نه فقط در عبادات، حاکم باشد.